تبلیغات
آموزش قواعد عربی دبیرستان - مستثنی
 
آموزش قواعد عربی دبیرستان
اُطلُب العلمَ
درباره وبلاگ


متن وترجمه وقواعد عربی دوره دبیرستان همه رشته ها وپایه ها

مدیر وبلاگ : محمدرضا علی پور ایوری
چهارشنبه 1 خرداد 1392 :: نویسنده : محمدرضا علی پور ایوری

درس نهم : مُستثنی

به جملات زیرتوجه کنید

1- دَخل آلتلامیذُ فی الصفِ الاسعیداً              2-خَرجَ آلتلامیذُ من الصفِ الامحمداً

3- شاهَدتُ التلمیذاتِ الا تلمیذةً واحدةً       4-دَخل آلتلامیذُ فی الصفِ غیرَسعیدٍ

6- مادَخل  فی الصفِ الا سعید                     6-ما کَتبتُ الا  تمریناً

1- به اسلوبی که در آن ، کسی یا چیزی، از حکم ماقبل جدا می شود. استثناء می گویند. مهمترین ادوات استثناء «إلاّ» می باشد. به این مثال های بالا توجه کردید به این مثال نیز توجه کنید:

اَذهبُ کلّ یومٍ الی المدرسة الاّ الْجُمعَةَ . هر روز به مدرسه می روم به جر جمعه

در مثال فوق روز جمعه، از بقیه روزها، جدا شده است. کلمه الجمعه بعد از «الاّ» قرار گرفته است.

2 – به کلمه ای که بعد از «الاّ» می آید «مُستثنی» و به کلمه ای که مستثنی از آن جدا می شود و قبل از «الاّ» می آید، «مستثنی منه» می گویند. به یک مثال دیگر نیز  توجه کنید:

فَسَجَدَ الملائکةُ کُلُّهُم اجْمعونَ الا ابلیس .

پس همه فرشتگان سجده کردند به جز شیطان

در هر استثناء سه رکن وجود دارد : ادات استثناء - مستثنی - مستثنی منه

الملائکةُ: مستثنی منه              الا : ادات استثنا                    ابلیس: مستثنی

انواع مستثنی: 1- متصل (منصوب)، 2- مفرّغ

1- مستثنی متصل آن است که مستثنی از جنس مستثنی منه باشد. مثال: جاءَ الضیوفُ إلّا أخا ک

مستثنی منه  از جنس مستثنی است پس مستثنی متصل و منصوب

نکته : مستثنی متصل همیشه منصوب است

2- مستثنی مفرغ :در آن مستثنی مِنْه حذف شده است

گاهی اوقات «مستثنی منه» در جمله ذکر نمی شود، به عبارتی که در آن «مستثنی منه» حذف شده باشد «مستثنی را(( مفرّغ)) می گویند. چنین عباراتی غالباً با «ادوات نفی» و یا «استفهام» همراه است. در استثنای مفرّغ، چون مستثنی منه ذکر نشده است، مستثنی مطابق با نقشی که در جمله پیدا می کند. (با فرض نبودن «الاّ») اعراب می گیرد. به این عبارات توجه کنید.

حضرَ الطّلابُ الاّ علیاً . دانشجویان حاضر شدند به جز علی

الطّلابُ: مستثنی منه                 الاّ: ادات استثنا                       علیاً:مستثنی(منصوب)

ما حضَرَ الاّ علیٌّ . کسی حاضر نشد به جز علی

ما: حرف نفی                       الا: ادات استثنا                        علیٌّ :مستثنی فاعل و مرفوع

در عبارت دوم مستثنی منه ذکر نشده است پس استثنا «مفرّغ» است و علیٌ چون نقش فاعل را دارد «مرفوع» شده است.

اکنون به چند مثال دیگر از استثنای مفرّغ توجه کنید.

ما جاءَ الا اخوکَ

ما: حرف نفی              الا: ادات استثنا             اخو:مستثنی مفرّغ (فاعل و مرفوع)

لا تَقُلْ الا الحقّ

لا:  حرف نفی               الا: ادات استثنا             الحقّ:مستثنی مفرّغ(مفعول ومنصوب)

هل جزاءُ الاحسانِ الا الاحسانُ.

هل: حرف استفهام           جزاءُ:  مبتدا ومرفوع        الا: ادات استثنا        الاحسانُ:مستثنی مفرّغ(خبر ومرفوع)

در این مثال ها ملاحظه می کنید که «مستثنی منه» ذکر نشده است و استثنا «مفرّغ» است. پس «مستثنی» با توجه به نقشی که در جمله (بدون در نظرگرفتن الا) دارد اعراب می گیرد.

با توجه به مبحث استثناء در می یابیم که

استثناء دارای سه رکن است : «مستثنی منه» ، «ادات استثناء» و «مستثناء» که گاهی مستثنی منه در عبارت ذکر نمی شود و در این صورت استثنا «مفرّغ» است.

حکم مستثنی به « غیر»

حکم مستثنی به غیر،‌ مجرور به اضافه است و امّا اعراب کلمه غیر، مانند اسمِ بعد از إلّا است. مانند:

نَجَحَ الطّلابُ إلّا الکسلانَ.

نَجَحَ الطلّاب ُ غیرَ الکسلانِ.

ما نَجَحَ إلّا المجتهدُ.

ما نَجَحَ غیرُ المجتهدِ





نوع مطلب : قواعدعربی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
جمعه 17 آذر 1396 07:33 ب.ظ
Hmm it seems like your website ate my first
comment (it was super long) so I guess I'll just sum it up
what I wrote and say, I'm thoroughly enjoying your blog.
I too am an aspiring blog writer but I'm still new to everything.
Do you have any points for beginner blog writers?
I'd genuinely appreciate it.
شنبه 25 شهریور 1396 06:43 ق.ظ
I do not know whether it's just me or if perhaps everybody else
experiencing issues with your blog. It appears as
if some of the written text on your content are running off
the screen. Can someone else please comment and let me know if
this is happening to them too? This could be a issue with my web browser
because I've had this happen previously. Kudos
شنبه 14 مرداد 1396 10:23 ق.ظ
Touche. Sound arguments. Keep up the amazing work.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :