تبلیغات
آموزش قواعد عربی دبیرستان - اقسام کلمه
 
آموزش قواعد عربی دبیرستان
اُطلُب العلمَ
درباره وبلاگ


متن وترجمه وقواعد عربی دوره دبیرستان همه رشته ها وپایه ها

مدیر وبلاگ : محمدرضا علی پور ایوری
سه شنبه 15 اسفند 1391 :: نویسنده : محمدرضا علی پور ایوری

اقسام كلمه
كلمات در عربی به سه دسته تقسیم می شوند :

الف) اسم
ب) فعل
ج) حرف
الف) اسم، اسم آن است كه به معنایی دلالت می كند( بدون داشتن زمان) مانند : تعلیم، عالم ، معلّم

اقسام اسم :

1. مذكر یا مؤنث
2. جامد یا مشتق
3. معرفه یا نكره
4. معرب یا مبنی
برخی از نشانه های مخصوص اسم عبارتند از :
1 – مجرور بودن، بالمُعلّم ( مجرور به حرف جر) ، كتابُ العالَم ( مجرور به مضاف الیه)
2 – تنوین : معلّم ( یك اسم همزمان نمی تواند از تنوین و «ال» برخوردار باشد)
3 – اضافه ( مضاف قرار گرفتن) درس المعلّم
4 – پذیرفتن «ال» المعلّم الكتاب
5 – منادا شدن : یا تلمیذُ ، یا اللهُ
فعل : فعل آن است كه به معنایی دلالت می كند و به زمان نیاز دارد. مانند : نصَرَ ، یَفْرحُ (مضارع)، اُكتُبْ (امر حاضر)

برخی از نشانه های فعل عبارتند از :

1 – داشتن ضمیر «ت» مانند « نصَرْتَ ، نَصرْتُما ، نَصَرْتُمْ .
2 – داشتن ضمیر تاء ساكن «تْ» مانند : نَصَرتْ ، ضرَبَتْ
3 – داشتن ضمیر «ی» مانند : اُنْصُری ، تَنْصرینَ
4 – داشتن نون تأكید خفیفه (نْ) یا ثقیله ( نّ)‌: مانند : یَنْصُرَنْ ( نون تأكید خفیفه) ، یَنْصُرَنَّ : ( نون تأكید ثقیله)
حرف :‌حرف آن است كه معنی مستقلی ندارد و زمان هم ندارد مانند : فی ، ب ِ ، الی و ....
اقسام اسم از نظر تعداد :
مثنی : اسم مفرد با افزودن الف و نون (انِ) در حالت رفع و یاء نون (یْنِ) در حالت نصب و جرّ به مثنی تبدیل می شود، مانند : جاءَ المعلمان (حالت رفع)
رَأیْتُ المعلّمَیْنِ ( حالت نصب) سلّمْتُ علی المعلّمیْن‌ِ
مفعول به و منصوب (مجرور به حرف جر( حالت جر)

اقسام جمع : اسم های جمع به سه دسته تقسیم می شوند :
الف) جمع مذكر سالم
ب) جمع مؤنث سالم
ج) جمع مكسر
جمع مذكر سالم : اسم مفرد در حالت رفع با واو و نون مفتوح (ونَ) و در حالت نصب و جربا یاء نون مفتوح (ینَ) جمع بسته می شود، مانند :
جاءَ المعلَمونَ ( فاعل و مرفوع)
رأَیْتُ المعلّمینَ ( مفعول به و منصوب)
سلّمْتُ علی المعلّمینَ ( مجرور به حرف جر)

نكته ها :

1 – جمع مذكر سالم مخصوص اسم های علَم ( خاص) مذكر عاقل وصفات آنهاست :
مانند : محمود (اسم) ، عالم (صفت) ، عالم (صفت) كه جمع آنها می شود :
محمدونَ و محمدینَ – عالمونَ و عالمینَ
2 – برخی از كلمات وجود دارند كه در مفرد آن ها شرط های جمع مذكر سالم وجود ندارد و به آن ها «ملحقات» جمع مذكر سالم می گویند، مانند : عالمون ( چون مفردش در عالم عَلَم مذكر عاقل نیست) علّیونَ ( مفردش «علّی» علَم مذكر عاقل نیست). أولو(مفرد ندارد)، أرْضُونَ (جمع ارض كه مؤنث معنوی است)، أهلونَ (جمع أهل ، غیر علَم است) ، بَنونَ (جمع این غیرعَلَم است) عشرون تا تسعس كه اسم های عَلَم مذكر نیستند.

ب) جمع مؤنث سالم :
این جمع با افزودن«ات» به آخر اسم مفرد ساخته می شود، مانند : المعلّمات ، اطّلاعات ، حالت رفع این اسم ها با ضمه و حالت نصب و جرشان با كسره می باشد. مانند :
جاءَت المعلّماتُ ( فاعل و مرفوع)
رأیتُ المعلّماتِ (مفعول به و منصوب با اعراب فرعی «كسره»)
سلّمتُ علی المعلّماتِ (مجرور به حرف جر با كسره)


نكته : شرط مفرد جمع های مؤنث سالم آن است كه از اسم های عَلَم مؤنث باشند. مانند : مریم ، فاطمة ، یا اینكه دارای تاء تأنیث باشند. مانند : معلّمة ، تلمیذة ، یا مصدری باشند كه بیش از سه حرف داشته باشند. مانند ‌: الامتحان ، التوجّه ، یا اینكه مفرد آن ها اسم غیرعربی باشند مانند: تلیفون = تلیفونات ( تلفزیون = تلفزیونات (ریال = ریالات / تومان = تومانات )

جمع مكسر :

برای این جمع و ساخت آن قاعده ی خاصی وجود ندارد بلكه بر وزنهای مختلفی می‌ آید، برخی از وزن های مهم جمع مكسر عبارتند از :
انصار
!افعال
جبال
!فعال
أعزّاء
!افْعلاء
نُجَلاء كلماتی
!فعلاء مانند ابیات، اصوات، اوقات، اموات ... جمع مكسرند، به جمع مؤنث سالم زیرا اگر «ت» آنها حذف شود، كلمه بی معنی می گردد.
انواع اسم از نظر جنس‌: اسم از نظر جنس یا مؤنث است یا مذكر.

اسم مؤنث سه نشانه دارد :

الف) تاء گرد (تأنیث) مانند : العاقلة ، المؤمنه
ب) الف مقصوره (ی – ا) مانند: بُشری ، موسی ، عصا
ج) الف ممدوده (اء) مانند : صحراء ، خضراء

اقسام اسم مؤنث :

اسم های مؤنث به دو دسته تقسیم می شوند حقیقی و مجازی و هر كدام از آنها به مؤنث لفظی و معنوی تقسیم می شوند.
مؤنث حقیقی : آن است كه برخی ماده انسان یا حیوان یا صفت آنها، دلالت می كند مانند : نسبت ، امّ ، دجاجة ، مؤمنة ب) مؤنث مجازی : بر غیر انسان یا حیوان ماده دلالت می كند و با آن ماننداسم مؤنث رفتار می شود ( قواعد مؤنث حقیقی برای آن بكار می رود)
مانند : دار (خانه) ، شمس ، مزرعه، ارض و ...
ج) مؤنث لفظی : آن است كه برجنس مذكر دلالت می كند ولی نشانه ی مؤنث را دارد.
مانند: طلحه ،معاویه ، زكریاء
د) مؤنث معنوی:آن است كه بر جنس مؤنث دلالت می كند و با آن مانند اسم مؤنث رفتار می شود. ولی نشانه ی مؤنث ندارد، مانند :‌زینب ، مریم ، مُنی و ...

نكته : اسم های مؤنث در حالت های زیر «معنوی» هستند:
1 – اسم های علَم (خاص) مؤنث: مریم ، مُنی، بتول و....
2 - اسم های مخصوص مؤنث :‌اُمّ ، بنت،اُخْت و .............
3 – اسم كشورها و شهرها :‌ایران ، عراق، مشهد، بغداد و ...
4 – اغلب رسم های اعضای زوج بدن انسان :‌عین (چشم) ، یَد (دست)، كتف (دوش با شانه) ، رجْل (پا)، اُذن (گوش) و ...
5 – برخی از كلمات سماعی‌: ارض، شمس، داد، نار ، نفس، حرب، بئر، سماء ، جهنم، اصبع و .......

موارد وجوب تأنیث فعل :

1 – در موارد زیر واجب است كه فعل به صورت مؤنث همراه فاعل بیاید.
2- وقتی فاعل مؤنث حقیقی باشد و بلافاصله بعد از فعل بیاید مثل : نَجَحَتِ التّلمیذةُ
3 – وقتی فاعل ضمیری باشد كه مرجع آن اسم مؤنث حقیقی باشد . مثل : التلمیذة نَجَحَتْ (فاعل فعل ضمیر مستتر «هی» است كه مرجع آن «الشّمس» مؤنث مجازی است)

تمارینُ : تمرین های درس 1 :
1 – اسم های مثنی و جمع و نوع آنها را در عبارت های زیر معین كرده و سپس نشانه های اعراب آنها را ذكر كن :

1 . قدْ افلَحَ المؤمنونَ : جمع مذكر سالم ، فاعل و مرفوع با اعراب فرعی «واو»
2 – وعَدَ اللهُ المؤمنین َ و المؤمناتِ جنّاتٍ تجری مِنْ تحتها الانهارُ»

المؤمنین :‌جمع مذكر سالمف مفعول به و منصوب با اعراب فرعی «یاء»
المؤمناتِ : جمع مؤنث سالم ، معطوف به مؤمنین و منصوب به اعراف فرعی كسره
جنّات : جمع مؤنث سالم، مفعول به دوم فعل «وَعَدَ» و منصوب به اعراب فرعی كسره
الانهارُ : جمع مكسر، فاعل و مرفوع با اعراب اصلی ضمه
3- و لاتقولوا لمن یُقْتل فی سبیل الله امواتًٌ بلْ احیاءَ »
اموات ٌ : جمع مكسر و مرفوع با اعراب اصلی ضمه (خبر برای مبتدای محذوف «هُمْ»)
احْیاءُ : جمع مكسر و مرفوع با اعراب اصلی (معطوف به احیاء)
4 – كذا قَضَت الاّیام ما بینَ اهْلها مصائبَُ قوْمٍ عند قومٍ فوائدُ
الایّامُ : جمع مكسر، فاعل و مرفوع با اعراب اصلی ضمه .
مصائب : جمع مكسر، مبتدا و مرفوع با عراب اصلی ، ضمّه
فوائدُ : جمع مكسر، خبر و مرفوع با اعراب اصلی ضمّه

2 – اسم های زیر را جمع ببنید:

السائل (السائلونَ ، السائلینَ‌، السّأل)
التّحیة : لاالتحیّات
البائع : البائعونَ ، البائعینَ
العاقلة :‌العاقلات
الجالس: الجالسونَ، الجالسینَ، الجُلّاس
الاحسان : الاحسانات
المْمُجیب :‌المجیبونَ ، الْمجیبنَ
البیت : البیوت
اللسیف: الاسیوف، الأسیاف

3 – اسم های زیر را در جمله های مفیدی یكبار در حالت رفع و یك بار در حالت نصب و یكبار در حالت جر بكار ببرید.

المُندیان ، الشجرتان، البیتان
حالت رفع :
1- رجعَ المُندیان من البهاتِ الحربیّة . (فاعل)
2 – هاتان شجرتانِ مفیدتان . (خبر)
3- بُنّی البیْتانِ فی تلك القریة ( نایب فاعل)
ب : حالت نصب :
1 – رأَیْتُ الْمندبین فی البهاتِ الحّربیه.(مفعول به)
2 – غرسْتُ الشجرتینِ فی الحدیقة (مفعول به )
3 – هَدَمَ النّاسُ البیتینِ فی الشّارع . (مفعول به)
ج : حالت جرّ :
1 – سلّمْتُ علی المُندبینِ المُسلمینِ . (مجرور به حرف جر)
2 – نَظرتُ الی الشجرتینِ (مجرور به حرف جر)
3 – نظرْتُ الی البیتن( مجرور به حرف جر)

4 – كلماتی كه زیرشان خط كشیده شده تركیب كن

1 . والشّعراءُ یُتَبَّعهُم الغاوونَ .........الا الذین آمنوا و عملوا الصالحات.
یتّبعُ : فعل و فاعل آن
«الغاوون» هَمْ :‌مفعول به و محلاًَ منصوب ، جمله ی فعلیه خبر برای مبتدا (الشّعراءُ) و محلاً مرفوع.
الغاوون : فاعل و مرفوع با اعراب فرعی «واو»
الصالحات: مفعول به و منصوب با اعراب فرعی كسره
2 . وانْ مِنْ قرْیةٍ الاّ نحنُ مُهلكوها قبل یوم القیامة .
یُهْلِكو : خبر و مرفوع با اعراب فرعی «واو» (نون جمع مذكر سالم به خاطر مضاعف شدن، حذف شده است)
ها : مضاف الیه و محلا مجرور
القیامة : مضاف الیه و مجرور

5 – در قرآن كریم پنج جمله پیدا كن كه در آنها جمع مؤنث سالم و پنج جمع كه درآنها جمع مذكر سالم و پنج جمله كه در آنها اسم مثنی و پنج جمله كه در آنها جمع مكسر بكار رفته باشد.





نوع مطلب : قواعدعربی، 
برچسب ها : اقسام کلمه، نشانه های مخصوص اسم،
لینک های مرتبط :
جمعه 3 فروردین 1397 03:42 ب.ظ

With thanks. Plenty of advice.

comprar cialis navarr cialis 5mg cialis 10mg prix pharmaci import cialis cialis 20mg cialis tadalafil online cialis pills boards cialis venta a domicilio order cialis from india cialis therapie
یکشنبه 27 اسفند 1396 10:24 ب.ظ

Nicely spoken of course. .
dosagem ideal cialis generic cialis 20mg tablets i recommend cialis generico buy cialis online legal where cheapest cialis cialis daily dose generic cialis for bph cialis 5 mg effetti collateral we choice cialis uk cialis authentique suisse
سه شنبه 22 اسفند 1396 11:16 ق.ظ
ممنون
پنجشنبه 12 بهمن 1396 10:30 ق.ظ
ممنون
پنجشنبه 12 بهمن 1396 10:30 ق.ظ
ممنون
پنجشنبه 12 بهمن 1396 10:29 ق.ظ
ممنون
چهارشنبه 14 تیر 1396 11:32 ق.ظ
Loving the info on this website, you have done outstanding job on the blog posts.
جمعه 22 اردیبهشت 1396 10:31 ق.ظ
Greetings! Very helpful advice within this article!
It is the little changes that make the most important changes.
Thanks a lot for sharing!
پنجشنبه 19 فروردین 1395 04:43 ب.ظ
mammnoon kheyli aliii
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :